ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ECPCA
Συμμετοχή μου στο 2ο Συνέδριο της European Cleft Palate Craniofacial Association (ECPCA), το οποίο έλαβε χώρα στο Μιλάνο μεταξύ 25 και 28 Ιουνίου 2024 (αντί για το 2023, όπως είχε αρχικά προγραμματισθεί), και πολύ ιδιαίτερη η χαρά μου να παρουσιάσω, ως Ελεύθερη Ανακοίνωση, έναν καινοτόμο χειρουργικό χειρισμό στην αντιμετώπιση των κρανιοσυνοστεώσεων (για την ECPCA βλ. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ, 2015, 24–27 ΙΟΥΝ 2015 CRANIOFACIAL CONGRESS, καθώς και 2019, 12–15 ΙΟΥΝ 2019 CRANIOFACIAL CONGRESS).
Η παραπάνω Ανακοίνωση, υπό τον τίτλο ‘‘Double Vertically Crossed Mattress Sutures for Green–Stick Fractures of the Bandeau’’, αφορούσε σε έναν ειδικό τρόπο χρήσης ραμμάτων που έχουμε υιοθετήσει τελευταία στην πρακτική μας, σύμφωνα με τον οποίον επιτυγχάνεται εκτέλεση και σταθεροποίηση καταγμάτων στις σφηνομετωπιαίες ραφές του bandeau, σε περιπτώσεις τριγωνοκεφαλίας και μετωπιαίας πλαγιοκεφαλίας (για το bandeau βλ. ΚΡΑΝΙΟΣΥΝΟΣΤΕΩΣΕΙΣ, ΜΗ ΣΥΝΔΡΟΜΙΚΕΣ, ΤΡΙΓΩΝΟΚΕΦΑΛΙΑ και ΜΕΤΩΠΙΑΙΑ ΠΛΑΓΙΟΚΕΦΑΛΙΑ). Η μέθοδος εφαρμογής των ραμμάτων περιγράφεται ακολούθως.
Εικ. 1. Αριστερή μετωπιαία πλαγιοκεφαλία, με σύστοιχη επιπέδωση του μετώπου (βέλος). Εικ. 2. Το bandeau όπως φαίνεται από εμπρός, μετά την απόσπασή του από το κρανίο (πρόκειται για φωτογραφία, κατόπιν χρωματικής επεξεργασίας). Αν και η αριστερή πλευρά του bandeau είναι επίπεδη, η διαταραχή δεν διακρίνεται. Εικ. 3. Το bandeau όπως φαίνεται από επάνω, όπου διακρίνεται η επιπέδωση της αριστερής του πλευράς (βέλος) – φωτογραφία κατόπιν χρωματικής επεξεργασίας.
Σχ. 1. Σχηματική παράσταση της Εικόνας 3, όπου η διόρθωση της επιπέδωσης της αριστερής πλευράς του bandeau ξεκινά με κεντρική οστεοτομία (βέλος). Ως αποτέλεσμα, το bandeau χωρίζεται σε ημιμόρια, αριστερό και δεξί (γαλάζια και πράσινη επιφάνεια, αντιστοίχως). Σχ. 2. Αφού χωρισθεί το bandeau, το αριστερό του ημιμόριο στρέφεται προς τα εμπρός (μαύρο βέλος), ερχόμενο στο ίδιο επίπεδο με το δεξιό ημιμόριο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ωστόσο, η καμπυλότητα του έξω τμήματος του αριστερού ημιμορίου (κίτρινο βέλος) δεν είναι ίδια με εκείνη του δεξιού. Αυτό θα διορθωθεί μετά από κάταγμα στην αριστερή σφηνομετωπιαία ραφή (λευκό βέλος). Σχ. 3. Κάταγμα κατά μήκος της σφηνομετωπιαίας ραφής (λευκό βέλος), οπότε το έξω τμήμα του αριστερού ημιμορίου στρέφεται προς τα έσω (μαύρο βέλος), αποκτώντας ίδια καμπυλότητα με εκείνη του δεξιού.
Σημείωση: Οι παραπάνω Εικόνες, καθώς και τα Σχήματα, προέρχονται από την ενότητα ΜΕΤΩΠΙΑΙΑ ΠΛΑΓΙΟΚΕΦΑΛΙΑ, όπου αναφέρεται πως η αποκατάσταση της καμπυλότητας του πάσχοντος ημιμορίου πραγματοποιείται κατόπιν οστεοτομίας. Αυτό σχετίζεται με το γεγονός ότι, μέχρι να εισαγάγουμε στην πρακτική μας τη χρήση των double vertically crossed mattress sutures (DVCMSs) –για τα οποία δεν έχουμε ακόμα προτείνει κάποιον ελληνικό όρο–, η διόρθωση της συμμετρίας του bandeau ελάμβανε πράγματι χώρα κατόπιν οστεοτομίας στο πάσχον ημιμόριο.
Εικ. 4. Το αριστερό ημιμόριο του bandeau, όπως το βλέπουμε από μπροστά και πλάγια. Η μοβ επιφάνεια αντιστοιχεί στο κεντρικό τμήμα του και η πορτοκαλί στο έξω, τα οποία ενώνονται μέσω της σφηνομετωπιαίας ραφής (βέλη). Οι 8 κύκλοι αντιστοιχούν στις οπές που έχουν ανοιχθεί, προκειμένου να περάσει το DVCMS.
Σχ. 4. Απεικόνιση του τρόπου εφαρμογής του DVCMS (γαλάζιο χρώμα), στο κεντρικό (Κ) και στο έξω (Ε) τμήμα του αριστερού ημιμορίου, εκατέρωθεν της σφηνομετωπιαίας ραφής (μαύρη τεθλασμένη γραμμή). Το ράμμα περνά από την εξωτερική στην εσωτερική επιφάνεια του ημιμορίου μέσω της οπής #1, εξέρχεται μέσω της οπής #3, εισέρχεται εκ νέου μέσω της 2, εξέρχεται μέσω της 4, εισέρχεται μέσω της 5, εξέρχεται μέσω της 7, εισέρχεται μέσω της 6 και, τέλος, εξέρχεται μέσω της 8. Σχ. 5. Το σταδιακό σφίξιμο του κόμπου του ράμματος (μαύρα βέλη) συνεπάγεται χαλάρωση της σφηνομετωπιαίας ραφής (διακεκομμένη τεθλασμένη γραμμή) και στροφή του έξω τμήματος του αριστερού ημιμορίου προς τα έσω (γκρι βέλος). Η χαλάρωση της ραφής ισοδυναμεί με κάταγμα αυτής, το οποίο, όμως, δεν είναι πλήρες, αλλά ατελές (green–stick fracture). Τούτο σημαίνει ότι, παρ’ όλο που το έξω τμήμα στρέφεται προς τα έσω, διατηρεί την επαφή του με το κεντρικό. Διευκρινίζεται, επίσης, ότι το σφίξιμο του ράμματος είναι πράγματι ικανό να οδηγήσει σε κάταγμα, καθώς οι κρανιοσυνοστεώσεις χειρουργούνται συνήθως σε πολύ νεαρή ηλικία, όπου η συνοχή των σφηνομετωπιαίων ραφών είναι ιδιαίτερα ασθενής. Σχ. 6. Η στροφή του έξω τμήματος προς τα έσω οφείλεται στην τάση που ασκείται σε αυτό από το τμήμα του ράμματος μεταξύ των οπών 4–5 (γκρι βέλος), η οποία, με τη σειρά της, οφείλεται στις τάσεις μεταξύ των τμημάτων του ράμματος στις οπές 4–2 και 5–7, ως αποτέλεσμα των τάσεων μεταξύ των οπών 2–3–1 και 7–6–8. Σχ. 7. Αφού σφίξει το ράμμα, το εσωτερικό του τμήμα 4–2, το εξωτερικό του 2–3 και το εσωτερικό του 3–1, σε συνδυασμό με τα αντίστοιχα τμήματα 5–7, 7–6 και 6–8, περικλείουν τη σφηνομετωπιαία ραφή (γκρι οβάλ επιφάνεια), σταθεροποιώντας, έτσι, το κεντρικό και το έξω τμήμα στη σωστή γωνίωση μεταξύ τους.
Εικ. 5, 6. Χρήση ενός τεμαχίου από χαρτόνι, για ρεαλιστική απεικόνιση της διάταξης των τμημάτων του DVCMS, κυρίως στην εσωτερική επιφάνεια (δεξιά). Αριστερά, η εξωτερική επιφάνεια του χαρτονιού (Out.).
Ως πλεονεκτήματα της εφαρμογής DVCMSs για την εκτέλεση καταγμάτων κατά μήκος των σφηνομετωπιαίων ραφών επί τριγωνοκεφαλίας και μετωπιαίας πλαγιοκεφαλίας, θεωρούνται τα εξής:
- Τα έξω τμήματα των ημιμορίων του bandeau στρέφονται πάντα προς την κατεύθυνση που επιθυμείται, δηλαδή προς τα έσω.
- Η έκταση στροφής των τμημάτων είναι απόλυτα ελεγχόμενη: όσο περισσότερο σφίγγουν οι κόμποι των DVCMSs τόσο περισσότερο τα τμήματα στρέφονται.
- Τα τμήματα σταθεροποιούνται μόνιμα στις προβλεπόμενες θέσεις, αφενός λόγω του τρόπου εφαρμογής των ραμμάτων, αφετέρου λόγω της χρήσης ραμμάτων που δεν απορροφούνται με την πάροδο του χρόνου.
- Τα κατάγματα είναι ατελή (green–stick fractures) και όχι πλήρη, γεγονός που συμβάλλει ώστε να αποφεύγεται τυχόν παρεκτόπιση των τμημάτων (αντίθετα, δηλαδή, με ό,τι παρατηρείται με τις κλασικές οστεοτομίες).
- Η μέθοδος είναι σύντομη και απλή, καθώς, πέραν του σφιξίματος των κόμπων των DVCMSs, ουδείς άλλος χειρισμός απαιτείται για την εκτέλεση καταγμάτων.