_{10 ΧΡΟΝΙΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥΔΑΚΗ}

Συμπληρώνονται σήμερα 10 χρόνια από τότε που ο Αλέξανδρος Στρατουδάκης έπαψε να είναι κοντά μας. Σε μια τέτοια επέτειο, επομένως, είναι αδύνατον να μην αναλογισθώ ξανά την απώλειά του και το κενό που άφησε πίσω του. Γιατί ακόμα κι αν πέρασε μία ολόκληρη, πλέον, δεκαετία, ο Στρατουδάκης εξακολουθεί να μας λείπει. Λείπει ο πολύτιμος δάσκαλος, ο χαρισματικός χειρουργός, ο επιστήμονας που στάθηκε με συνέπεια στο πλευρό τόσων και τόσων ασθενών με κρανιοπροσωπικές και όχι μόνον ανωμαλίες. Αλλά εκείνο που καθιστά πιο δυσβάστακτη την απώλεια, είναι η απουσία ενός ανθρώπου με ποιότητα και αρχές: η αξιοπρέπεια, η ειλικρίνεια, η ανιδιοτέλεια, όπως και καθετί που συνάδει με ό,τι γενικώς ονομάζουμε ήθος, έχασαν όλα έναν από τους γνησιότερους εκφραστές τους…

---

Ιστορικής σημασίας φωτογραφία, όπου απεικονίζονται ορισμένοι από τους διαχρονικά σπουδαιότερους κρανιοπροσωπικούς χειρουργούς παγκοσμίως, με σπουδαιότερο όλων τον περίφημο Paul Tessier (όρθιος, όγδοος από αριστερά). Μεταξύ των ορθίων αναγνωρίζω επίσης τον Linton Whitaker (τέταρτος από αριστερά), τον Daniel Marchac (έκτος από αριστερά), τον Bryant Toth (πέμπτος από δεξιά), τον David David (τέταρτος από δεξιά), όπως και τον Joseph McCarthy (πρώτος από δεξιά). Σε βαθύ κάθισμα, οι Kenneth Salyer και Fernando Ortiz–Monasterio (αριστερά και δεξιά, αντιστοίχως) – για τους Monasterio και Tessier βλ. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ, ΠΕΡΙ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΚΡΑΝΙΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, καθώς και ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, ΤΟ 2017 ΩΣ ΕΠΕΤΕΙΟΣ. Όρθιος, δεύτερος από αριστερά, ο Αλέξανδρος Στρατουδάκης. Η φωτογραφία τραβήχτηκε το 1995, στο Saint–Tropez της Γαλλίας, κατά τη διάρκεια του 6^ου Συνεδρίου της International Society of Craniofacial Surgery.

Σημείωση: Οφείλω να διευκρινίσω πως την παραπάνω φωτογραφία μού την έστειλε κάποτε ένας από τους εικονιζόμενους σε αυτήν, ο Bryant Toth. Θεωρώ υποχρέωσή μου, λοιπόν, να τον μνημονεύσω· όχι, όμως, λόγω της αξίας της συγκεκριμένης φωτογραφίας, αλλά, δυστυχώς, λόγω της απρόσμενης απώλειας του Toth, τον Οκτώβριο του 2021, σε ηλικία μόλις 71 ετών κι ενώ βρισκόταν στην Ιταλία. Ιδιαίτερα δραστήριος και καταξιωμένος παγκόσμια, φίλος του Στρατουδάκη και με μαθητεία δίπλα στον μεγάλο Marchac –επίσης φίλος του Στρατουδάκη–, ο Toth ήταν ένας από τους τελευταίους εκείνης της ανεπανάληπτης φουρνιάς κρανιοπροσωπικών χειρουργών – ένας ακόμη από αυτούς, ο Ken Salyer, είχε αποβιώσει λίγους μήνες νωρίτερα, τον Δεκέμβριο του 2020. Αναλογιζόμενη, επομένως, τη γνωριμία μου με τον Marchac, το 2007 στη Χαλκιδική, αλλά και με τον Monasterio, το 2009 στην Οξφόρδη –οι οποίοι επίσης έχουν φύγει από τη ζωή, αμφότεροι το 2012–, αισθάνομαι πραγματικά τυχερή για τη γνωριμία μου και με τον Toth. Θα τον θυμάμαι πάντα για την ευγένεια και απλότητά του, κυρίως, όμως, για το πόσο εγκάρδιος κι ενθαρρυντικός ήταν απέναντί μου, κάθε φορά που τύχαινε να τα πούμε (για τις συναντήσεις μου με τον Toth, βλ. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ, 2017, 20 ΟΚΤ 2017 PERSONAL TECHNIQUE IN CLEFT SURGERY, καθώς και 2019, 16 ΟΚΤ 2019 CRANIOFACIAL PLASTIC SURGERY).

 

Ο Αλέξανδρος Στρατουδάκης (στο μέσον), μεταξύ φίλων σε δείπνο στη Florida των ΗΠΑ (φωτογραφία που μου έστειλε επίσης ο Toth).

---

Ανατρέχοντας στη δεκαετία που πέρασε, αισθάνομαι την ανάγκη να καταθέσω και μία αποτίμηση της προσωπικής μου πορείας, της μακράς διαδρομής που διάνυσα δίχως την παρουσία του αγαπημένου μου δάσκαλου. Και τούτο διότι, όπως έχω γράψει κι αλλού, από τον θάνατό του κι έπειτα θεώρησα χρέος μου να πορευθώ στα δικά του τα χνάρια, αγωνιζόμενη με τους συνεργάτες μου να μην προδώσουμε την πολύτιμη παρακαταθήκη του (βλ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΡΑΤΟΥΔΑΚΗΣ). Ως εκ τούτου, ας μου επιτραπεί να αναφερθώ στα κυριότερα από τα πεπραγμένα μας κατά την τελευταία δεκαετία, τα οποία έχουν συνοπτικά ως εξής:

• Συστήσαμε τη δική μας Ομάδα Κρανιοπροσωπικής Χειρουργικής στο νοσοκομείο ΜΗΤΕΡΑ, κάτι που έλαβε χώρα αμέσως μετά τον θάνατο του Στρατουδάκη και την αναγκαστική αποχώρησή μου από το Ελληνικό Κρανιοπροσωπικό Κέντρο.
• Συστήσαμε την Ομάδα Σχιστιών του ΜΗΤΕΡΑ.
• Εισαγάγαμε πρωτοποριακές για τη χώρα μας τεχνικές, ως προς τη διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση των σχιστιών, όπως:

• Τη βιντεοακτινοσκόπηση του υπερωιοφαρυγγικού δακτυλίου (videofluoroscopy – VFS) – βλ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, VIDEOFLUOROSCOPY, καθώς και ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ, ΣΧΙΣΤΙΕΣ, ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ VIDEOFLUOROSCOPY.
• Την αποκατάσταση χείλους κατά Fisher (βλ. ΣΧΙΣΤΙΕΣ, Η ΑΤΕΛΗΣ ΣΧΙΣΤΙΑ ΧΕΙΛΟΥΣ).
• Την αποκατάσταση ρινικής δυσμορφίας κατά Mulliken (βλ. ΣΧΙΣΤΙΕΣ, ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΡΙΝΙΚΗΣ ΔΥΣΜΟΡΦΙΑΣ, ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ).
• Την αποκατάσταση σκληρής υπερώας με κρημνό από την ύνιδα (vomer flap) – βλ. ΣΧΙΣΤΙΕΣ, ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ.
• Την ταυτόχρονη αποκατάσταση χείλους, ρινικής δυσμορφίας και σκληρής υπερώας (βλ. ΣΧΙΣΤΙΕΣ, ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ).
• Την αποκατάσταση μαλακής υπερώας κατά Sommerlad (intravelar veloplasty – IVVP) – βλ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΣΧΙΣΤΙΑΣ ΜΕ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.
• Την επιμήκυνση μαλακής υπερώας με μυοβλεννογόνιους παρειακούς κρημνούς (buccinator flaps) – βλ. ΣΧΙΣΤΙΕΣ, ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗ ΜΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΩΑΣ.
• Την εφαρμογή σύνθετων μοσχευμάτων για διεύρυνση των ρωθώνων (βλ. ΣΧΙΣΤΙΕΣ, ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΡΙΝΙΚΗΣ ΔΥΣΜΟΡΦΙΑΣ, ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ).

• Καθιερώσαμε τη χρήση προπλασμάτων στις κρανιοσυνοστεώσεις, τα οποία επιτρέπουν ακριβή προεγχειρητικό σχεδιασμό της αποκατάστασης (βλ. ΚΡΑΝΙΟΣΥΝΟΣΤΕΩΣΕΙΣ, ΜΗ ΣΥΝΔΡΟΜΙΚΕΣ, ΤΡΙΓΩΝΟΚΕΦΑΛΙΑ, ΜΕΤΩΠΙΑΙΑ ΠΛΑΓΙΟΚΕΦΑΛΙΑ, ΣΚΑΦΟΚΕΦΑΛΙΑ).
• Υιοθετήσαμε νέα μέθοδο εκτέλεσης καταγμάτων επί τριγωνοκεφαλίας και μετωπιαίας πλαγιοκεφαλίας (βλ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ECPCA), καθώς και νέα μέθοδο αναδιαμόρφωσης του οπίσθιου κρανιακού θόλου επί σκαφοκεφαλίας (βλ. ΣΚΑΦΟΚΕΦΑΛΙΑ).

Αν και οι παραπάνω καινοτομίες σχολιάζονται σε διάφορες ενότητες της ιστοσελίδας, στη συγκεκριμένη ανάρτηση παρατίθενται όλες μαζί, σε μία απόπειρα συνολικής αποτύπωσης της προσπάθειας για εξέλιξη του έργου του Αλέξανδρου Στρατουδάκη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο έχω την πεποίθηση πως τιμώ όχι μόνο τη μνήμη του εκλιπόντος, αλλά και τη δέσμευσή μου να βαδίσω στα χνάρια του. Διότι όπως εκείνος άνοιξε νέους ορίζοντες για την κρανιοπροσωπική χειρουργική στην πατρίδα μας, έτσι κι εμείς έχουμε υποχρέωση να διατηρήσουμε τους ορίζοντες αυτούς ανοιχτούς, παλεύοντας ταυτόχρονα να τους διευρύνουμε. Ελπίζω, τελικά, να τα καταφέρουμε.